Yr un a gafodd ei gam-drin

Yr un a gafodd ei gam-drin

 

Gertrud Kolmar (1894-1943)

‘Der miβbehandelte’ (15 Hydref 1933)

 

cyfieithwyd gan Mary Burdett-Jones

 

Mae’r golau ymlaen trwy’r nos yn fy nghell.

Safaf wrth y wal ac ni chaf gysgu,

 

oherwydd bob deng munud daw gwarchodwr i edrych arnaf.

Rwyf ar ddi-hun wrth y wal. Mae ei grys yn frown.

 

Mae’r lleill yn dychwelyd a chwerthin,

yn cael hwyl am fy mhen am weiddi a griddfan,

 

maent yn tynnu fy mreichiau gan ei alw’n sbort.

Suddaf ar fy ngliniau . . . ac o’r diwedd ânt i ffwrdd.

 

Ni welais goed, haul – ydynt wir yn bodoli?

A yw plentyn tlawd yn dal i garu ei dad?

 

Dim arwydd bellach, dim llythyr – ond mae gennyf wraig!

Meddent: ‘rwyt yn goch; byddwn yn dy guro di’n frown ac yn las.’

 

Chwipiasant fi â gwiail dur ac roedd fy nghorff yn noeth . . .

O Dduw! O Dduw! Na! Na! Does gennyf ddim ffydd,

 

ni weddïais ar faes y gad, yn yr ysbyty milwrol,

dim ond gyda’r nos fel bachgen bach, a Mam yn eistedd ar erchwyn y gwely.

 

Mae’r ddaear yn gell o fedd, yr wybren yn dwll glas.

A glywi di, rwyf yn dy wadu! Fy Nuw . . . O, cynorthwya fi!

 

Nid wyt yn bodoli: petaet yn bod, byddet yn tosturio wrthyf.

Dioddefodd Iesu drostoch chi i gyd; ni ddioddefaf ond drosof i fy hun.

 

Saf a chrebachu gan ddim ond dŵr ac ychydig o fara

am oriau bwygilydd. Mor dda yw marwolaeth!

 

Wedi gorwedd lawr . . . ac wedi fy nghau mewn siafft ddofn, dywyll.

Dim llusern loyw. Dim ond cwsg. Dim ond distawrwydd. Nos . . .

 

© hawlfraint y cyfieithiad Mary Burdett-Jones 2026